Zamieszanie z opłatą śmieciową dla przedsiębiorców. "Dlaczego mam płacić za śmieci, których nie produkuję?"

Od lipca w Katowicach obowiązują nowe przepisy, zgodnie z którymi przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność w lokalach mieszczących się w budynkach mieszkalnych, muszą płacić opłatę śmieciową. Dla większości z nich oznacza to znaczącą podwyżkę, nawet o kilkadziesiąt procent. Na razie panuje w tej sprawie duży chaos.

Do końca czerwca 2025 roku opłatą śmieciową w Katowicach objęci byli tylko mieszkańcy lokali mieszkalnych. Jednak 1 lipca weszła w życie uchwała rady miasta, która opłatą obejmuje także lokale niezamieszkałe mieszczące się w budynkach mieszkalnych. To przede wszystkim lokale użytkowe, jak sklepy, zakłady usługowe czy restauracje. Do tej pory było tak, że każdy przedsiębiorca, który prowadził działalność w takim lokalu, na własną rękę podpisywał umowę z firmą śmieciową. Często było to MPGK, ale nie musiało być, bo akurat na tym rynku istniała konkurencja. Teraz jednak wszyscy zostali zmuszeni do rozwiązania dotychczasowych umów, bo od lipca opłatę śmieciową muszą płacić miastu.

Cztery razy więcej

Dla wielu firm oznacza to znaczący wzrost kosztów, bo stawki i sposób ich obliczania zostały sztywno określone w uchwale rady miasta.

- Miasto zmusiło nas do podpisania aneksu, zobowiązując się, że będą odbierać śmieci w cenie ponad cztery razy większej. Poprzez remont mostów, od października 2024 roku, już odczuwamy spadek klientów i to spory. Czynsze oczywiście miasto podniosło z nowym rokiem, tłumacząc, że to nie jest ich inwestycja. Teraz jeszcze doszła taka podwyżka za wywóz śmieci. Moja firma jest 1-osobowa, mam płacić więcej niż 4-osobowa rodzina, gdzie moje jedyne odpady to papier, maksymalnie 120 litrów miesięcznie plus kilka opakowań plastikowych po napojach. Dotychczas 240l-litrowy pojemnik od MPGK wystarczał aż nadto. Jesteśmy studiem fotograficznym istniejącym od 130 lat. W mojej rodzinie studio jest ponad 70 lat. Jak tak dalej pójdzie, to niestety trzeba będzie zamknąć firmę z taką tradycją - żali się pan Adam. Na potwierdzenie swoich słów przysłał nam ostatnią fakturę z MPGK oraz aneks, który dostał z KZGM. 

Dotychczas za wywóz pojemnika o pojemności 240 l 13 razy w roku (czyli średnio raz w miesiącu) płacił 61,56 zł. Po wprowadzeniu przymusowej opłaty śmieciowej musi płacić 225,26 zł miesięcznie. Wszystko dlatego, że płaci też za śmieci, których nawet nie produkuje, jak szkło czy odpady biodegradowalne. 

"Udowodnię, że nie wytwarzam śmieci"

W jeszcze gorszej sytuacji jest pan Łukasz, który wynajmuje niewielki lokal w centrum Katowic  i nie wytwarza w nim żadnych opadów. - Mam tam magazyn mebli, które sprzedaję przez internet. Po prostu sobie tam stoją i czekają, aż znajdzie się na nie klient. W lokalu przebywam bardzo rzadko. Co kilka dni wpadam na chwilę, żeby wstawić albo zabrać jakiś mebel. Nie wytwarzam żadnych śmieci, a dowiedziałem się, że będą teraz musiał płacić ponad 180 zł miesięcznie, bo to najniższa stawka. Nie będę płacił, bo to wykorzystywanie przez miasto pozycji monopolisty i narzucanie opłat, które w moim przypadku w najmniejszym stopniu nie są adekwatne do rzeczywistości. Jeśli będzie trzeba, zamontuję kamerę i udowodnię, że w wynajmowanym przeze mnie lokalu nie powstają żadne śmieci - denerwuje się pan Łukasz. Złożył już oświadczenie do właściciela nieruchomości, w którym opisał całą sytuację.

Takich przykładów jest więcej. Zwłaszcza jeśli ktoś traktuje wynajmowany lokal jak magazyn. Są też inne sytuacje. Przedsiębiorca płaci za najem lokalu, ale go nie użytkuje. Zdawać go nie chce, bo kiedyś może mu się jeszcze przydać, więc płaci czynsz, ale z powierzchni nie korzysta. Jednocześnie nie produkuje też śmieci. W myśl uchwały taki przedsiębiorca też musi płacić co miesiąc co najmniej ponad 180 zł opłaty śmieciowej, jeśli wynajmowane przez niego pomieszczenie znajduje się w budynku mieszkalnym.

Przedsiębiorcy reagują

Są duże podmioty, jak spółdzielnie mieszkaniowe czy KZGM, które takich lokali mają po kilkaset. W krótkim czasie musiały przygotować pisma i aneksy do umów ze swoimi najemcami. Jak dowiadujemy się nieoficjalnie, niemal każdego dnia dostają teraz maile i pisma zwrotne, w których ci najemcy domagają się wyjaśnień i nienaliczania tak wysokiej opłaty śmieciowej.

- Wszystkich będziemy odsyłać do urzędu miasta. My nie wiemy dokładnie jak mamy interpretować uchwałę. Rzeczywiście, są różne sytuacje i wrzucanie wszystkich do jednego worka jest niesprawiedliwe. Podobnie jak przyjęcie założenia, że każdy, kto prowadzi jakąkolwiek działalność, wytwarza śmieci - mówi nam przedstawicielka jednej z firm, która ma w Katowicach kilkaset nieruchomości.

Miasto przerzuca obowiązki na właścicieli lokali

Jest jeszcze jeden ważny aspekt całej sprawy. Teraz to na właścicielach lub administracji lokali użytkowych, znajdujących się w budynkach mieszkalnych, spadło pobieranie opłaty śmieciowej i przekazywanie jej miastu. - A co stanie się w sytuacji, kiedy najemca przestanie płacić za śmieci? Przecież miasto nie będzie windykować jego, tylko mnie - zauważa pan Wojciech, którego nikt nie poinformował, że zmieniają się przepisy. - Chyba komuś zabrakło czasu. Szkoda, bo to bardzo duża zmiana w podejściu do odbioru odpadów. Skoro przerzuca się obowiązki na właścicieli i zarządców nieruchomości, to dobrze by było wszystko im wyjaśnić. A tak to mamy chaos i nikt nic nie wie.

Pan Wojciech dodaje, że najbardziej absurdalna jest konieczność ponoszenia opłat za frakcje, których konkretny przedsiębiorca nie produkuje. - Przecież takie biura rachunkowe czy szewc nie mają odpadów bio, a często też szkła. Dlaczego mają za to płacić? To tylko może dobić, zwłaszcza te niewielkie, jednoosobowe działalności.

Z naszych nieoficjalnych rozmów z przedstawicielami miasta wynika, że w urzędzie jest świadomość, że sytuacja nie jest zerojedynkowa. - Podobno mamy do tego podchodzić elastycznie, bo rzeczywiście, nie każdy przedsiębiorca produkuje odpady komunalne - słyszymy.

W uchwale Rady Miasta Katowice z dnia 28.04.2025 roku "zmieniającej uchwałę w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty" określona została wysokość opłat za odbiór poszczególnych pojemników lub worków. W przypadku zbiórki selektywnej to: 13,05 zł za worek o pojemności 60 l, 17,40 zł za 80 l, 26,10 zł za 120 l oraz 26,10 zł za pojemnik o pojemności 120 l, 52,50 zł za 240 l, 78,30 zł za 360 l, 119,63 zł za 550 l, 143,55 zł za 660 l, 167,48 zł za 70 l, 239,25 zł za 1100 l, 543,75 zł za 2000 l, 662,50 zł za 3000 l, 1087,50 zł za 5000 l oraz 1522,50 zł za 7000 l.

Ile ostatecznie musi zapłacić przedsiębiorca, zależy od pojemności pojemnika i częstotliwości wywozu. Jednak jest jeszcze dodatkowy element, który wpływa na cenę - to minimalna pojemność i częstotliwość wywozu dla konkretnej branży (np. handel czy gastronomia).

Nieoficjalnie słyszymy od przedstawicieli miasta, że wprowadzenie nowych przepisów ma wyeliminować praktyki nieuczciwych przedsiębiorców, polegające na podpisywaniu umów z firmami śmieciowymi na niewielką liczbę pojemników i podrzucanie śmieci do kontenerów mieszkańców. Jednak ten tok myślenia może doprowadzić do finansowego "ukarania" wielu uczciwych osób, które śmieci nie produkują, a będą musiały za nie płacić.