Katowice nie dostały jednak rzeźby byka w prezencie. Dzieło Rafała Olbińskiego jest własnością prywatną

Odsłaniana z pompą i reklamowana jako prezent dla Katowic z okazji 160-lecia nadania praw miejskich rzeźba byka autorstwa Rafała Olbińskiego jednak nie została podarowana miastu. To wciąż własność prywatna, która w każdej chwili może zostać przeniesiona w zupełnie inne miejsce.

Rzeźba byka, której autorem jest Rafał Olbiński, została oficjalnie odsłonięta na ul. Dworcowej 10 września 2025 roku. Byli prezydent Katowic, wojewoda śląski, autor dzieła i fundatorka, Iwona Sosnowska-Wieczorek z fundacji In Corpore.

- Chcieliśmy pomóc w drodze między samorządem a artystą. Tak się chyba rodzi patriotyzm, ponieważ nie podejrzewaliśmy się o to, ale w pewnym momencie popatrzyliśmy na siebie i stwierdziliśmy, że tę rzeźbę trzeba po prostu kupić - tłumaczyła prezeska fundacji, wspominając o decyzji, którą podjęli wraz z mężem (dr Jarosław Wieczorek zmarł niedługo przed odsłonięciem rzeźby). 

Początkowo fundacja chciała, żeby to miasto zapłaciło za rzeźbę, ale władze miasta się na to nie zgodziły. W grę wchodziło około 800 000 zł, bo tyle miało kosztować dzieło. Miasto pomogło jednak przy montażu rzeźby.

- Posadowienie i podświetlenie było po stronie miasta. No i oczywiście dbałość później o tego byka to będzie też element po naszej stronie. Jest planowany jako trwały element w tym miejscu. Stoi w dobrym miejscu i jest dobrze wyeksponowany. Zależało nam również na tym, żeby on był takim elementem, przy którym można sobie robić zdjęcia. Żeby było do tego dobre tło - mówił Marcin Krupa, prezydent Katowic.

To szybko się udało. Przechodnie rzeczywiście zatrzymują się przy byku. Robią zdjęcia, dzieci wieszają się na rogach, a starsi czytają treść tabliczki umieszczonej w posadzce ulicy. Byk stał się nową atrakcją centrum Katowic.

Jak się jednak okazuje, mimo że przy prezentacji rzeźby padły słowa o prezencie dla Katowic, to byk jest takim prezentem, który w każdej chwili można odebrać.

Niedługo po prezentacji rzeźby, 19 września, zapytaliśmy Urząd Miasta Katowice o kilka kwestii:

- czy rzeźba została przekazana miastu aktem darowizny? Jeśli tak, to przez kogo? Przez osobę/osoby prywatne czy fundację In Corpore?

- czy rzeźba została przez miasto ubezpieczona? Jeśli tak, to na jaką kwotę i ile wynosi składka?

- czy miastu, wraz z rzeźbą, zostały przekazane jakiekolwiek autorskie prawa majątkowe do rzeźby? Innymi słowy, czy miasto może wykorzystywać rzeźbę w jakikolwiek inny sposób, np. produkując gadżety z wizerunkiem dokładnie tego samego byka?

To ostatnie pytanie jest o tyle istotne, że odsłonięcie rzeźby w Katowicach "zbiegło" się w czasie z promocją nowej linii biżuterii Rafała Olbińskiego, którą tworzą wisiorki i wpinki w kształcie dokładnie tego samego byka.

Zwrócił na to uwagę radny Leszek Piechota.

"Kawa na ławę, bez owijania w bawełnę: reklama biżuterii z bykiem Rafała Olbińskiego to nie żaden artystyczny przełom, tylko cyniczny chwyt ToTuart, by wcisnąć katowiczanom masowe błyskotki pod hasłem „symbolu dialogu”. Moje przeczucia się sprawdziły – cała ta hucpa z bykiem na katowickim deptaku była ustawką pod kampanię, najpierw szumnie „limitowaną”, a teraz, o ironio, gotową na taśmową produkcję!" - napisał radny.

Wracając do naszych pytań. Kiedy je zdaliśmy, w urzędzie rozpoczęły się gorączkowe poszukiwania umowy darowizny. Po prawie miesiącu zakończyły się niepowodzeniem, bo takiej umowy nie ma. - Rzeźba nie jest własnością miasta Katowice. Miasto Katowice nie podpisało umowy darowizny z właścicielami rzeźby - poinformowała nas Sandra Hajduk, rzeczniczka prasowa UM Katowice.

Na jakiej więc podstawie byk stoi na Dworcowej? Z tym pytaniem zostaliśmy odesłani do Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów, a właściwie do Katowickiej Agencji Wydawniczej, czyli spółki odpowiedzialnej za propagandę miejskich jednostek. 

Na odpowiedź czekaliśmy kolejne dwa tygodnie.

- Miejski Zarząd Ulic i Mostów w Katowicach informuje, iż w odpowiedzi na pismo przesłane drogą elektroniczną w dniu 19 sierpnia 2025 r. uzgodnił bez uwag zaproponowaną na załączniku mapowym lokalizację rzeźby byka. Zgoda została wydana w związku z obchodami 160-lecia nadania praw miejskich Miastu Katowice oraz 20-lecia działalności Fundacji In Corpore - napisała nam Barbara Szumilak z KAW, dodając, że w razie dodatkowych pytań pozostaje do dyspozycji.

Dodatkowe pytania oczywiście się nasunęły, jednak jak zwykle w przypadku Katowickiej Agencji Wydawniczej, pozostały bez odpowiedzi.

Chcieliśmy się upewnić, czy nie ma w tym przypadku zajęcia pasa drogowego, a jedynie uzgodnienie miejsca postawienia rzeźby oraz z kim to uzgodnienie zostało przeprowadzone, z fundacją, z osobą prywatną czy z urzędem miasta? Jeśli kiedyś KAW nam odpowie, uzupełnimy tekst.

Na dzisiaj sytuacja wygląda tak, że rzeźba byka jest własnością prywatną i jeśli kiedykolwiek właściciel miałby taki kaprys, to może ją zabrać i postawić np. u siebie w ogródku. To zapewne nigdy nie nastąpi, ale biorąc pod uwagę sytuację formalno-prawną, takiej sytuacji wykluczyć nie można.