Jest data wyborów do Rad Dzielnic w Katowicach

Po półtora roku przerwy w Katowicach znów będą mogły działać Rady Dzielnic. Na poniedziałkowej sesji radni przyjmą uchwałę w sprawie wyborów do tych organów. Przypomnijmy, rady przestały funkcjonować z końcem marca 2025 roku, a nowych wyborów nie ogłoszono, bo trwał spór z nadzorem prawnym wojewody o diety dla członków komisji wyborczych.

Rady dzielnic to najniższy szczebel samorządu. W założeniu mają być organem pomocniczym rady miasta. Teoretycznie powinny być głosem mieszkańców i reprezentować ich interesy. W Katowicach przez ostatni ponad rok nie było ich w ogóle. 7 stycznia 2025 roku przewodniczący Rady Miasta Katowice Łukasz Borkowski, wysłał do rad pismo, w którym poinformował, że kadencje rad skończą się 31 marca 2025 roku, a nowych wyborów nie będzie. Jak wskazywał przewodniczący, wszystko dlatego, że najpierw nadzór prawny wojewody, a potem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zakwestionowali jeden, ale istotny punkt nowych statutów katowickich rad dzielnic. Chodziło o możliwość wypłaty diet członkom komisji wyborczych. Wybory do rad dzielnic odbywają się bowiem na podobnych zasadach, jak wszystkie inne. Tworzone są komisje wyborcze, z których każda ma zwykle kilku członków. Wcześniej (czyli do czasu próby zmiany statutu), takie osoby dostawały za swoją pracę dietę. Prawnicy wojewody (najpierw w czasie rządu PiS, a potem PO i koalicjantów) uznali, że to niezgodne z ustawą. - Uniemożliwia to przeprowadzenie wyborów, gdyż w procedury w komisjach zaangażowanych musi być kilkaset osób - napisał do rad Łukasz Borkowski.

Nadzór prawny wojewody stał na stanowisku, że rada miasta nie może przyznawać diet członkom komisji wyborczych w wyborach do rad dzielnic. W uzasadnieniu takiego stanowiska z 12 kwietnia 2024 roku można było przeczytać:

"W ocenie organu nadzoru, Rada Miasta ustalając powyższą zasadę dotyczącą przyznawania zryczałtowanej diety dla osób wchodzących w skład okręgowej i obwodowej komisji przekroczyła przysługujące jej kompetencje. W tym miejscu należy zaznaczyć, że rada gminy (tu: Rada Miasta) może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej (art. 37b ust. 1 ustawy), natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu rada gminy może ustanowić zasady, na jakich członkom organu wykonawczego jednostki pomocniczej oraz członkom rady dzielnicy (osiedla), rady sołeckiej, będzie przysługiwała dieta lub zwrot kosztów podróży służbowej. Rada gminy na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy ustala także zasady przysługiwania diet oraz zwrot kosztów podróży służbowej dla radnych rady gminy. Powyżej przywołane przepisy ustawy nie pozostawiają żadnych wątpliwości, iż Rada Miasta nie posiada podstaw do rozszerzania katalogu osób uprawnionych do pobierania diet, wskazanego przez ustawodawcę, a w konsekwencji do ustalenia wysokości takich diet dla członków komisji wyborczych powołanych do przeprowadzenia wyborów w jednostce pomocniczej gminy."

Dalej prawnicy wojewody tłumaczyli, że kwestia przyznawania diet członkom komisji wyborczych powołanych do przeprowadzenia wyborów do rad dzielnic w Katowicach była już przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego.

"Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III OSK 1793/22) – dotyczącym statutu jednej z Dzielnic w Katowicach – Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny, a fakt wykonywania określonych czynności nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą. W związku z czym członkom komisji na tej podstawie nie będą przysługiwać diety, wynagrodzenie lub zwrot innych kosztów."

Mimo takiego stanowiska i kolejnego uchylenia części uchwały, Katowice zaskarżyły decyzję wojewody do WSA w Gliwicach, ale przegrały. Sprawa ponownie trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pod koniec marca 2025 roku NSA uchylił rozstrzygnięcia nadzorcze wojewody śląskiego oraz wyrok pierwszej instancji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Oznacza to, że Katowice mogą wypłacać diety członkom komisji wyborczych.

Wybory do Rad Dzielnic zostały wyznaczone na 8 listopada 2026 roku, co formalnie zostanie potwierdzone przyjęciem uchwały przez radnych. Kandydaci będą mogli się zgłaszać od 14 do 24 września 2026 r. Do 19 października Okręgowa Komisja Wyborcza poda listy kandydatów.

Co ważne, tym razem wybory do Rad Dzielnicy w Katowicach odbędą się w tym samym terminie dla wszystkich jednostek pomocniczych.