Katowice nie wprowadzą Strefy Czystego Transportu

Po tym jak w inne miejsce została przeniesiona stacja mierząca zanieczyszczenia pochodzące ze spalin, okazało się, że Katowice nie muszą wprowadzać Strefy Czystego Transportu, bo normy nie są już przekroczone.

Katowice zostały zobligowane do wprowadzenia Strefy Czystego Transportu na mocy nowelizacji ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Z przepisów wynika, że jeżeli ocena Głównego Inspektora Sanitarnego wykazuje przekroczenie średniorocznego poziomu dopuszczalnego dwutlenku azotu w mieście, w którym liczba mieszkańców jest większa niż 100 000, prezydent takiego miasta powinien doprowadzić do stworzenia w nim SCT. To wydzielona część miasta, do której, poza pewnymi wyjątkami, nie mogą wjeżdżać najstarsze i najbardziej zatruwające środowisko samochody.

Kryteria klasyfikacyjne dla NO2 (dwutlenek azotu) w celu ochrony zdrowia ludzi, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. obejmują poziom dopuszczalny 200 µg/m3 dla stężeń 1-godzinnych oraz poziom dopuszczalny 40 µg/m3 w roku kalendarzowym dla stężeń średniorocznych.

Dane mierzą specjalne stacje, których w Polsce jest tylko 18. Jedna z nich znajdowała się od 2011 roku na terenie Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach, w bezpośrednim sąsiedztwie autostrady A4. Taka stacja komunikacyjna prowadzi pomiary automatyczne tlenku węgla, dwutlenku azotu, tlenków azotu, pyłów zawieszonych PM10 i PM 2,5. Dla emisji komunikacyjnych charakterystyczne są tlenki i dwutlenek azotu.

Kiedy tylko okazało się, że Katowice będą musiały wprowadzić SCT (bo dopuszczalne normy zanieczyszczeń były przekroczone), władze miasta zaczęły podkreślać, że nie można opierać się na wynikach badań ze stacji, która mieści się tuż przy autostradzie.

- Wyniki pomiaru poziomów tlenku azotu pochodzącego z transportu odnotowywane w tej lokalizacji nie mogły być traktowane jako miarodajne dla oceny zasadności wdrożenia SCT, a ponadto strefy czystego transportu nie są dedykowane autostradom lecz drogom zarządzanym przez prezydenta miasta - napisał w informacji do radnych wiceprezydent Katowic Bogumił Sobula.

Dlatego miasto zawnioskowało o przeniesienie stacji na ul. Dudy-Gracza. Pomiary w nowej lokalizacji rozpoczęły się w marcu tego roku. - Dotychczasowe, cząstkowe wyniki poziomu stężenia NO₂ ze stacji pomiarowej w nowej lokalizacji wskazują, że średni poziom stężenia dwutlenku azotu w okresie od marca do końca października wynosi 24,9 µg/m3. Zatem aktualne średnie pomiary nie wskazują na przekroczenia poziomu NO₂ - informuje Sobula.

W maju miasto wystosowało pismo do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, w którym poinformowało o relokacji stacji, a także o wynikach pomiarów w nowej lokalizacji. W tym samym piśmie znalazła się informacja, że Katowice nie planują wprowadzenia SCT od stycznia 2026 roku na podstawie wyników pomiarów stężenia NO2 za 2024 rok, opracowanych przez GIOŚ, pochodzących z rejonu autostrady (wynosiły one 47 µg/m3).

Na podstawie wspomnianej nowelizacji ustawy, do wprowadzenia SCT zostały zobligowane, oprócz Katowic, także Kraków, Wrocław i Warszawa. W stolicy strefa funkcjonuje od 1 lipca 2024 roku. Warszawska SCT obejmuje śródmieście i część przyległych dzielnic. Łącznie to około 7% powierzchni miasta.

Wprowadzanie konkretnych rozwiązań podzielono w Warszawie na kilka etapów, które będą wprowadzane stopniowo do 2032 roku, kiedy do SCT nie będą mogły wjeżdżać samochody z silnikiem benzynowym (w tym LPG), które nie spełniają normy Euro 6 lub zostały wyprodukowane wcześniej niż w 2014 roku (wiek pojazdu maksymalnie 18 lat), a także pojazdy z silnikiem Diesla (w tym LPG) niespełniające normy przynajmniej Euro 6d lub wyprodukowane wcześniej niż w 2020 r. (maksymalny wiek pojazdu w roku wdrożenia – 12 lat).

W Krakowie SCT ma obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku. Z kolei pomiary dwutlenku azotu za 2024 rok nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm we Wrocławiu, więc prace nad wprowadzeniem SCT zostały na razie zawieszone.