Już ponad 30% kierowców autobusów komunikacji miejskiej w Katowicach i Metropolii to obcokrajowcy. Nie muszą znać języka polskiego

Autobusami komunikacji miejskiej w Katowicach i Metropolii coraz częściej kierują obcokrajowcy, nawet z bardzo odległych krajów. Pasażerowie narzekają przede wszystkim na to, że nie znają języka polskiego, przez co komunikacja z nimi jest utrudniona. Sprawdziliśmy jaka rzeczywiście jest skala zjawiska zatrudniania cudzoziemców w lokalnych PKM-ach.

Niedługo po zakończeniu pandemii koronawirusa przedsiębiorstwom komunikacji miejskiej zaczęło gwałtownie brakować kierowców. Głównie dlatego, że ci wybierali lepiej płatną pracę w innych rodzajach transportu. PKM-y musiały odwoływać kursy, a pasażerowie stali na przystankach i czekali na kolejne autobusy. W końcu przedsiębiorstwa zaczęły zatrudniać obcokrajowców. Pierwszym wyborem byli Ukraińcy, ale napaść Rosji  na Ukrainę wszystko zmieniła. Kierowców nadal więc brakowało. Do pracy zaczęli być przyjmowani obywatele z bardzo odległych, nie tylko terytorialnie, ale też kulturowo państw. Chodzi głównie o kierowców z Azji. Siłą rzeczy, znacznie trudniej przystosować się im do pracy w Polsce, również przez brak znajomości języka.

Pasażerowie zaczęli się więc skarżyć. To tylko wybrane komentarze z jednak z grup na Facebooku.

"Zacznijcie przyjmować kierowców, którzy potrafią porozumiewać się w języku polskim."

"Widziałam kierowcę, na pewno nie Polaka, który prowadził autobus, trzymając telefon prosto przy twarzy, a łokcie na kierownicy. To już było chore." 

"Do zwolnienia, tym bardziej, skoro to obcokrajowiec, nie ma co się z nim pieścić."

"Na wszystko potraficie pisać skargi, a na to, że nie idzie się dogadać po polsku z kierowcą to nie!"

"Niestety zatrudniani obcokrajowcy są bardziej bezczelni niż Polacy."

"Przywożą takie nawyki ze swoich krajów i psują nam statystyki."

Ilu kierowców obcokrajowców jeździ autobusami w Metropolii

Liczba skarg, przynajmniej tych wyrażanych w internecie, sugeruje, że kierowców obcokrajowców jest coraz więcej. Sprawdziliśmy w PKM-ach, których autobusy jeżdżą po Katowicach, jaka jest rzeczywista skala zatrudnienia kierowców innych narodowości.

Uzyskanie szczegółowych informacji wcale nie jest takie proste. Po pierwsze, PKM-y nie wszystkie dane chcą ujawnić. Po drugie, zlecają zatrudnianie kierowców zewnętrznym firmom, więc oficjalnie u siebie nie zatrudniają zbyt wielu obcokrajowców. Wreszcie, część pracy przewozowej, jako podwykonawcy, wykonają dla PKM-ów inni przewoźnicy, od których uzyskanie konkretnych danych jest bardzo trudne.

Najwięcej obcokrajowców prowadzi autobusy dla PKM Gliwice. Jest ich łącznie 105, ale PKM zatrudnia bezpośrednio tylko 2. - Z danych pozyskanych z firm zewnętrznych świadczących na naszą rzecz usługi wynika, liczba kierowców obcokrajowców wynosi 103 - informuje nas Mirella Musiolik, prezes zarządu PKM Gliwice.

Dodaje, że dwóch zatrudnionych bezpośrednio obcokrajowców stanowi 0,5% załogi. Jeśli ci z zewnętrznych firm wliczani są do ogólnej liczby kierowców gliwickiego przedsiębiorstwa, to łącznie stanowią około 25%.

Również dwóch obcokrajowców, co ciekawe Ukraińca i Rosjanina, zatrudnia bezpośrednio PKM Sosnowiec. Reszta pracuje u podwykonawców, ale PKM nie informuje ilu ich jest. - Co do podwykonawców to narodowość kierowców nie jest weryfikowana. Muszą spełniać wszystkie wymogi dotyczące kierowcy autobusu wynikające z przepisów - tłumaczy Rafał Łysy, rzecznik UM w Sosnowcu.

PKM Katowice zatrudnia bezpośrednio 15 kierowców innej narodowości niż polska, a firmy podwykonawcze kolejnych 35. Biorąc pod uwagę, że katowickie PKM zatrudnia łącznie około 500 kierowców, ci z zagranicy stanowią już około 10%.

Jeszcze więcej, procentowo, jest ich w Tychach. Tamtejszy PKM podaje, że zatrudnia 37 kierowców obcokrajowców, co stanowi 13,6% całej załogi. Z kolei w PKM Świerklaniec osób spoza Polski jest 10 (3%).

Skąd pochodzą kierowcy obcokrajowcy? Właściwie zewsząd. Nadal wielu jest Ukraińców, ale są też Białorusini, Azerowie. Filipińczycy, Gruzini, Pakistańczycy czy obywatele Sri Lanki.

Czy kierowcy znają język polski?

Dla tych z najbardziej odległych zakątków świata problemem jest znajomość nawet podstaw języka polskiego.

Wszystkie zapytane PKM-y (Katowice, Sosnowiec, Gliwice, Świerklaniec, Tychy) twierdzą, że zatrudniani przez nich kierowcy obowiązkowo muszą umieć posługiwać się językiem polskim. W kwestii pracowników zatrudnianych przez firmy zewnętrzne deklarują, że oni też powinni znać język, bądź, że ta umiejętność jest wymagana.

Trudno jednak wierzyć w te zapewnienia. Jeszcze do niedawna Metropolia stawiała przewoźnikom wymóg komunikatywnej znajomości języka polskiego przez kierowców, ale od ponad dwóch lat takiego wymogu już nie ma. Powód? Nie miałby kto jeździć. O ile dla Białorusina czy Ukraińca poznanie podstaw polskiego nie stanowi większego problemu, o tyle dla przybyszy z dalekiej Azji to duże wyzwanie.

Obcokrajowcy korzystają więc z tłumaczy w smartfonach, co jednak nie zawsze pozwala na komunikowanie się z pasażerami w takich sprawach jak pytania o właściwy przystanek, sprzedaż biletów czy trasę. Skargi w takich sprawach wpływają do przewoźników, co potwierdza choćby PKM Tychy. Inne PKM-y twierdzą, że nie prowadza ewidencji skarg z uwzględnieniem narodowości kierowców.

Pasażerowie się skarżą

Kolejnym zarzutem wobec obcokrajowców jest pomijanie przystanków na trasie lub inne nieprawidłowości związane z wykonywaniem pracy np. opóźnienia, jazda ze zbyt dużą prędkością czy zbyt gwałtowne hamowanie. "Takie zachowanie (dot. dynamiki jazdy) nie odbiega jednak od normy w porównaniu do kierowców z polskim obywatelstwem" - czytamy w odpowiedzi PKM Gliwice. 

PKM Sosnowiec i PKM Tychy zgodnie przyznają, że mimo powszechnej opinii, liczba zatrudnionych obcokrajowców się nie zmienia. Pozostałe PKM-y, mimo wszystko dostrzegają taki wzrost. Rosnącą tendencje uzasadniają zbyt małą liczbą chętnych do pracy na stanowisku kierowcy. "Wynika to przede wszystkim z sytuacji na rynku pracy. Branża transportowa, podobnie jak wiele innych sektorów, mierzy się z niedoborem wykwalifikowanych pracowników, co skłania do poszukiwania kierowców również spoza granic Polski. Im większa firma transportowa, tym większe zapotrzebowanie na kierowców" - tłumaczy PKM Katowice. 

"Mając na względzie konieczność zapewnienia realizacji zadań przewozowych w pełnym zakresie i nieograniczania liczby kursów, konieczne jest wykorzystanie przez spółkę wszystkich możliwości, w tym zatrudnienie obcokrajowców i korzystanie z usług podwykonawców - przyznaje Mirella Musiolik, prezes PKM Gliwice

- Korzystanie z usług firm zewnętrznych wynika z potrzeby ograniczenia nadgodzin naszych kierowców. Chodzi o to, by nasi kierowcy nie byli przemęczeni, ponieważ odbija się to na jakości ich pracy - wyjaśnia z kolei  Z kolei Krzysztof Mejer, wiceprezes zarządu PKM Świerklaniec.

Internauci dostrzegają też inny powód coraz mniejszej liczby polskich kierowców w komunikacji publicznej. 

"Wielu słyszało "jak ci nie pasuje to się zwolnij". I tak zrobili, a teraz płacz, że jest to, co jest."

"Przecież rodaków pozwalnialiście już dawno, więc macie co chcieliście."

"Wy, pasażerowie już tyle Polaków zwolniliście, że macie to, co chcieliście. Sam już kilkanaście razy to słyszałem, ale jeżdżę, bo jeszcze lubię i nawet wasze niewdzięczne zachowania tego jeszcze nie zmieniły, ALE wszystko jest do czasu."

Z naszych nieoficjalnych informacji wynika, że już ponad 1/3 wszystkich kierowców jeżdżących na liniach obsługiwanych przez ZTM, to obcokrajowcy. W niektórych firmach prywatnych, świadczących usługi dla Metropolii, ich liczba dochodzi, a nawet przekracza 90%.